Słonie posiadają kontrolę hamowania

14 września 2026, 07:34

Kontrola hamowania pozwala powstrzymać dominującą ale nieskuteczną reakcję i wybrać zachowanie lepiej odpowiadające sytuacji. Jest ważnym mechanizmem podejmowania decyzji i elastycznego rozwiązywania problemów. Słonie, ze swoimi dużymi mózgami i złożonym życiem społecznym, wydają się świetnym kandydatem do posiadania kontroli hamowania.



Czy na Księżycu są ślady obcych cywilizacji? SETI proponuje szukanie tam technosygnatur

14 września 2026, 05:36

Zespół doktora Lewisa Pinaulta z SETI Institute proponuje poszukiwanie w księżycowym regolicie technosygnatur, drobin powstałych w wyniku działalności technologicznej. Autorzy propozycji uważają, że zbadanie około 1 m3 księżycowego materiału mogłoby dostarczyć cennych informacji, nawet gdyby nie znaleziono tam śladów świadczących o istnieniu cywilizacji pozaziemskich. Bo właśnie ślady takich cywilizacji mogą – zdaniem naukowców – znajdować się na Księżycu.


Oto jak kropla deszczu może uszkodzić karoserię

10 września 2026, 15:37

Kropla wody spływająca po liściu lub tworzywie sztucznym może gromadzić ładunek elektryczny, który następnie uszkodzi karoserię samochodu. Ten pomijany mechanizm uszkodzeń infrastruktury opisali na łamach Nature Zhongyuan Ni, Rüdiger Berger i Hans-Jürgen Butt oraz ich zespół z Instytutu Badań nad Polimerami im. Maxa Plancka. Ich odkrycie może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod ochrony samochodów, statków czy budynków przed korozją.


Najstarsze ślady używania środków psychoaktywnych pochodzą z Sulawesi

10 września 2026, 13:02

Ślady na zębach dwóch dawnych mieszkańców Sulawesi pozwoliły zajrzeć w odległą historię używek. Adam Brumm z australijskiego Griffith University i Marlon N. R. Ririmasse z indonezyjskiego Pusat Kolaborasi Riset Arkeologi Sulawesi oraz ich współpracownicy z Australii, Indonezji i USA informują na łamach Science Advances o zidentyfikowaniu najstarszych na świecie przykładów regularnego używania środków psychoaktywnych.


Gdzie zjeść w Białymstoku w 2026 roku? Top 5 lokali na mapie kulinarnej Podlasia

9 września 2026, 13:49

Najlepszą restauracją na mapie kulinarnej Białegostoku i całego Podlasia w 2026 roku jest Restauracja Jack Sparrow, zlokalizowana w samym centrum miasta przy Rynku Kościuszki. Miejsce to zdobywa pierwsze miejsce dzięki doskonałemu połączeniu tradycyjnych podlaskich akcentów z nowoczesną kuchnią autorską, wybitnym składnikom oraz niepowtarzalnej atmosferze.


Silny argument za istnieniem gluonium – brak poszukiwanego rozpadu

9 września 2026, 10:02

Fizycy od pół wieku poszukują gluonium, hipotetycznej cząstki zbudowanej wyłącznie z gluonów, które są nośnikami oddziaływań silnych. Zespół z eksperymentu BESIII w Pekinie przedstawił jedne z najsilniejszych dowodów na ich istnienie. Kluczową wskazówką nie jest to, jak ta cząstka oddziałuje, ale to... czego nie widać.


Zaobserwowali grawitację Einsteina w świecie kwantów

8 września 2026, 09:05

Spadający atom przyspiesza pod wpływem grawitacji. Mechanika kwantowa dodaje do tego obrazu zmianę fazy fali materii. Międzynarodowy zespół naukowy po raz pierwszy zmierzył tę zmianę względem fali nieruchomej. Wynik okazał się zgodny z przewidywaniami wynikającymi z zastosowania zasady równoważności Einsteina do obiektu kwantowego.


Sztuczna inteligencja pomoże projektować eksperymenty naukowe?

7 września 2026, 10:58

Laboratorium naukowe może być wyposażone we wszystkie urządzenia niezbędne do dokonania odkrycia, a mimo to naukowcy mogą nie wiedzieć, jak je ze sobą połączyć, by przeprowadzić badania. Lasery, soczewki, zwierciadła i inne narzędzia mają tak wiele możliwości, można je konfigurować na tyle sposobów, że sprawdzenie wszystkich potencjalnych rozwiązań przekracza ludzkie możliwości. Fizycy polegają więc na wiedzy, doświadczeniu i intuicji. Czasem jednak to nie wystarcza.


Wielkie modele językowe jako wirus poznawczy

7 września 2026, 08:51

Sztuczna inteligencja pomaga pisać teksty, wyjaśnia trudne zagadnienia, podsuwa rozwiązania, oferuje gotowe odpowiedzi. Czy jej upowszechnienie może sprawić, że będziemy tracili zdolność do wykonywania tych czynności samodzielnie? Odpowiedź na to pytanie postanowił znaleźć międzynarodowy zespół naukowy, w skład którego wchodzili między innymi Ricard Solé z Universitat Pompeu Fabra, David C. Krakauer z Santa Fe Institute oraz Michael Levin z Uniwersytetu Harvarda.


Historia wirusa ospy owczej ukryta w kartach średniowiecznych manuskryptów

4 września 2026, 09:58

Średniowieczne księgi mogą przechowywać nie tylko teksty. W ich kartach przetrwały również ślady chorób zwierząt, z których skór wykonano pergamin. Dzięki takim właśnie zabytkom oraz materiałowi archeologicznemu międzynarodowy zespół naukowy odtworzył historię wirusa ospy owczej sięgającą epoki brązu. Uzyskane przez badaczy genomy są najstarszymi genomami wirusów z rodziny Poxviridae (pokswirusy). To wirus z tej rodziny powoduje jedyną eradykowaną chorobę człowieka, ospę prawdziwą.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy